Endodontik Tanı Sınıflaması
Pulpal ve periapikal tanı kategorileri tek bakışta — her kategori için temel bulgular ve tipik tedavi yönü (AAE terminolojisiyle uyumlu).
26 Ağustos 2026
Tek diş, iki tanı
Endodontik tanı, aynı diş için genellikle iki eksende kaydedilir: bir pulpal tanı ve bir periapikal (apikal) tanı. Aşağıdaki tablolar, yaygın klinik kullanımdaki tanı kategorilerini; her kategoriyi tipik olarak destekleyen temel bulgular ve genel tedavi yönü ile birlikte özetler.
Kategori adları, Amerikan Endodontistler Birliği'nin (AAE, 2009) benimsediği tanı terminolojisini izler. EndoGuide bağımsız bir kaynaktır; AAE ile bağlantılı değildir ve AAE tarafından onaylanmamıştır.
1. Pulpa Tanı Kategorileri
Güncel Standart — AAE 2009 Sınıflandırması
01Normal PulpaAsemptomatik; duyarlılık testlerine normal yanıt; radyografik değişiklik yok
Temel Özellikler
Asemptomatik; duyarlılık testlerine normal yanıt; radyografik değişiklik yok
Tedavi Yönü
Endodontik tedavi endikasyonu yok
02Reversibl PulpitisTermal uyaranlara keskin, geçici ağrı; uyaran kalkınca ağrı hızla geçer
Temel Özellikler
Termal uyaranlara keskin, geçici ağrı; uyaran kalkınca ağrı hızla geçer
Tedavi Yönü
Neden giderilir (çürük, restorasyon); pulpa iyileşebilir
03Semptomatik İrreversibl PulpitisSpontan, uzun süren ağrı (termal uyarı sonrası genellikle >30 s); pozisyona bağlı olabilir; uykuyu bozabilir
Temel Özellikler
Spontan, uzun süren ağrı (termal uyarı sonrası genellikle >30 s); pozisyona bağlı olabilir; uykuyu bozabilir
Tedavi Yönü
RCT veya vital pulpa tedavisi düşünülebilir
04Asemptomatik İrreversibl PulpitisSemptom yok; çürük/travmaya bağlı pulpa açılımı; pulpanın iyileşmesi olası değil
Temel Özellikler
Semptom yok; çürük/travmaya bağlı pulpa açılımı; pulpanın iyileşmesi olası değil
Tedavi Yönü
RCT veya vital pulpa tedavisi düşünülebilir
05Pulpa NekrozuDuyarlılık testlerine yanıt yok; renk değişikliği olabilir
Temel Özellikler
Duyarlılık testlerine yanıt yok; renk değişikliği olabilir
Tedavi Yönü
Klinik ve radyografik bulgularla RCT değerlendirilir
06Daha Önce Tedavi EdilmişEndodontik olarak tedavi edilmiş diş
Temel Özellikler
Endodontik olarak tedavi edilmiş diş
Tedavi Yönü
Periapikal patoloji varsa yeniden tedavi değerlendirilebilir
07Daha Önce Tedaviye BaşlanmışTedaviye başlanmış ancak tamamlanmamış
Temel Özellikler
Tedaviye başlanmış ancak tamamlanmamış
Tedavi Yönü
Klinik değerlendirmeye göre tedavi tamamlanabilir
Kategoriler; anamnez, duyarlılık testleri ve radyografik bulguların birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir — tek başına bir test sonucu genellikle tanı koydurucu değildir.
2. Periapikal Tanı Kategorileri
AAE 2009 Sınıflandırması
01Normal Apikal DokularPerküsyon/palpasyonda semptom yok; lamina dura sağlam; homojen PDL aralığı
Temel Özellikler
Perküsyon/palpasyonda semptom yok; lamina dura sağlam; homojen PDL aralığı
Klinik Önemi
Periapikal patoloji yok
02Semptomatik Apikal PeriodontitisIsırma/perküsyonda ağrı; lokalize şişlik olabilir; radyolüsensi bulunabilir ya da bulunmayabilir
Temel Özellikler
Isırma/perküsyonda ağrı; lokalize şişlik olabilir; radyolüsensi bulunabilir ya da bulunmayabilir
Klinik Önemi
Periapekse uzanan pulpal patoloji düşündürür
03Asemptomatik Apikal PeriodontitisSemptom yok; apekste radyolüsensi mevcut
Temel Özellikler
Semptom yok; apekste radyolüsensi mevcut
Klinik Önemi
Kronik pulpal patoloji düşündürür
04Akut Apikal ApseHızlı başlangıç; ağrı, şişlik, pürülan akıntı; sistemik bulgular olabilir (ateş, lenfadenopati)
Temel Özellikler
Hızlı başlangıç; ağrı, şişlik, pürülan akıntı; sistemik bulgular olabilir (ateş, lenfadenopati)
Klinik Önemi
Acil bakım: drenaj ve endodontik kaynak kontrolü; sistemik bulgu varsa antibiyotik düşünülebilir
05Kronik Apikal ApseSinüs yolu aracılığıyla aralıklı drenaj; minimal rahatsızlık; radyolüsensi mevcut
Temel Özellikler
Sinüs yolu aracılığıyla aralıklı drenaj; minimal rahatsızlık; radyolüsensi mevcut
Klinik Önemi
Endodontik tedavi endikedir; sinüs yolu GP kon ile izlenebilir
06Kondensing OsteitisApekste difüz radyopak alan; vital veya nekrotik pulpa ile ilişkili olabilir
Temel Özellikler
Apekste difüz radyopak alan; vital veya nekrotik pulpa ile ilişkili olabilir
Klinik Önemi
İlgili dişin tedavisinin ardından gerileme görülebilir
Perküsyon ve palpasyon bulguları, yalnızca pozitif/negatif olarak değil hassasiyet veya ağrı şeklinde kaydedilir ve kontrol dişleriyle karşılaştırılır.
Tablo nasıl kullanılır
- Muayene edilen diş için bir pulpal ve bir periapikal tanı kaydedin — ikili birlikte vakayı tanımlar.
- Tedavi yönü sütunları genel yönelimlerdir; hasta özelindeki seçim restore edilebilirlik, stratejik değer ve hasta faktörlerine bağlıdır.
- Semptomlar ve bulgular net şekilde örtüşmüyorsa tedaviye başlamadan önce testleri tekrarlayın, kontrol dişleriyle karşılaştırın ve yeniden değerlendirin.
Test teknikleri, karar yolları, altın ipuçları ve tam SSS için eksiksiz rehbere bakın: Tanı ve Pulpa Sınıflandırması rehberi
İlgili Rehberler
Kaynaklar
- Levin LG, Law AS, Holland GR, Abbott PV, Roda RS. "Identify and define all diagnostic terms for pulpal health and disease states." — J Endod (2009);35(12):1645-1657. PMID 19932339
- Duncan HF, El-Karim I. "Endodontic S3-level clinical practice guidelines: the European Society of Endodontology process and recommendations." — Br Dent J (2025);238(7):580-586. PMID 40217051; PMC11991915
- Duncan HF et al. Treatment of pulpal and apical disease: The European Society of Endodontology (ESE) S3-level clinical practice guideline — Int Endod J (2023);56 Suppl 3:238-295. DOI 10.1111/iej.13974
- American Association of Endodontists. Updating Diagnostic Terminology in Endodontics — living web resource published July 2025, last updated March 2026
- Glickman GN. "AAE Consensus Conference on Diagnostic Terminology: background and perspectives." — J Endod (2009);35(12):1619-1620. PMID 19932336
- Jafarzadeh H, Abbott PV. "Review of pulp sensibility tests. Part I: general information and thermal tests" — Int Endod J (2010);43:738-762. PMID 20609022
- Jafarzadeh H, Abbott PV. "Review of pulp sensibility tests. Part II: electric pulp tests and test cavities" — Int Endod J (2010);43:945-958. PMID 20726917
- AAE and AAOMR Joint Position Statement: Use of Cone-Beam Computed Tomography in Endodontics 2025 Update — Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol (2026);141(1):126-135. PMID 41407481
- Mainkar A, Kim SG. "Diagnostic Accuracy of 5 Dental Pulp Tests: A Systematic Review and Meta-analysis" — J Endod (2018);44:694-702. DOI 10.1016/j.joen.2018.01.021
- International Classification of Orofacial Pain, 1st edition (ICOP) — Cephalalgia (2020);40:129-221. DOI 10.1177/0333102419893823
Klinik değerlendirme gerektirir
Bu tablo, diş hekimleri için eğitim amaçlı bir özettir. Tanı kategorileri; anamnez, testler ve görüntülemenin hasta özelinde birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir ve klinik değerlendirmenin yerini tutmaz.
İçerik kontrolü
Uzm. Dt. Levent Yüksel
DDS · Endodonti Uzmanı
Endodonti Uzmanı — Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi mezunu; uzmanlık eğitimi: Ankara Üniversitesi Endodonti Ana Bilim Dalı. 10 yılı aşkın klinik deneyim. Bağımsız olarak hazırlanmış ve klinik açıdan gözden geçirilmiştir.