Skip to content

Önce aciliyet: ne zaman beklenmez?

Rezorpsiyon çoğu zaman tanısal bir süreçtir; ancak travma veya enfeksiyon bulguları planlı değerlendirmeyi acil bakıma çevirebilir.

Acil değerlendirme

beklemeyin

Bu bulgular travma veya enfeksiyonun acil profesyonel bakım gerektirebileceğini gösterir.

  • Daimi dişin yerinden çıkması veya yakın zamanda şiddetli travma.
  • Yüz veya diş etinde yayılan ya da kötüleşen şişlik.
  • Ateş, halsizlik, lenf bezi, trismus veya yutma/nefes alma güçlüğü.
  • Şişlikle birlikte irin, sinüs yolu, kötü tat veya hızla değişen belirtiler.
  • Bağışıklık riski olan hastada dental enfeksiyon şüphesi.

Ne yapılmalı?

Şiddete göre acil diş hekimliği, endodonti, ağız cerrahisi veya acil servis değerlendirmesi alın.

Kanıt

IADTESE S3

Hızlı diş hekimi/endodonti değerlendirmesi

randevu alın

Bu bulgular kontrol edilmelidir; ancak tek başına rezorpsiyon tipini belirlemez.

  • Diş hekiminizin olası rezorpsiyon bildirmesi.
  • Pembe leke veya açıklanamayan servikal renk değişikliği.
  • Kök ya da servikal bölgede yeni radyografik bulgu.
  • Travma öyküsünden sonra gecikmiş renk değişikliği veya belirti.
  • Ortodontik tedavide bildirilen kök kısalması.
  • Lokalize sondlama defekti, sondlamada kanama veya ECR şüphesi.

Ne yapılmalı?

Tipi, aktiviteyi, pulpa durumunu, enfeksiyon durumunu ve restore edilebilirliği belirlemek için değerlendirme planlayın.

Kanıt

ESE 2023Patel 2022

Planlı takip aktif bakım olabilir

takip

Takip ancak hekim planı ve zaman içinde karşılaştırma olduğunda güven vericidir.

  • Hekim geçici veya stabil bir bulgu tanımlamışsa.
  • Şişlik, sinüs yolu, kötüleşen ağrı veya ilerleyen görüntü değişikliği yoksa.
  • Kontrol aralığı ve karşılaştırmalı görüntüleme planı kaydedilmişse.

Ne yapılmalı?

Kontrol planına uyun. Profesyonel takip olmadan bunu kendi kendine izleme haline getirmeyin.

Kanıt

ESE 2023

Tek röntgen, belirti veya pembe leke neden yetmez?

Rezorpsiyon sessiz, tesadüfi, travma ilişkili, enfeksiyon ilişkili, basınç ilişkili olabilir veya başka bir sorunla karışabilir. Tek ipucu yetmez.

Bulgu

Ağrı

Pulpa, periodontal doku, kapanış, çatlak, travma, enfeksiyon veya diş dışı ağrı olabilir.

Bulgu

Ağrı yok

Rezorpsiyon yine de bulunabilir veya tesadüfi saptanabilir.

Bulgu

Pembe leke

ECR veya iç rezorpsiyonla görülebilir; tek başına tanı koydurmaz.

Bulgu

Röntgen gölgesi

Defektin iç/dış, aktif/onarılmış, tedavi edilebilir/edilemez olduğunu tek başına göstermez.

Bulgu

CBCT bulgusu

Seçilmiş olgularda yardımcıdır; yine de klinik bağlam ve tedavi planıyla birlikte yorumlanır.

Tanı; öykü, muayene, testler, görüntüleme ve zaman içindeki değişim birlikte değerlendirilerek konur.

Ana rezorpsiyon tiplerini karşılaştır

Tedavi tipe göre değişir. Aynı rezorpsiyon kelimesi çok farklı biyolojik süreçleri anlatabilir.

İç kök rezorpsiyonu

Belirtisiz olabilir. İlerleyici olgular dişi zayıflatabilir veya dışa perforasyon oluşturabilir.

Başlangıç yeri

Kanal duvarının iç yüzeyi

Gerekebilecek yaklaşım

Aktif/ilerleyici ve restore edilebilir olguda kanal tedavisi ve onarım.

Şu anlama gelmez

Geçici ve hekim takipli bir bulguda her zaman hemen tedavi gerektirmez.

ESE 2023

Dış inflamatuvar rezorpsiyon

Sıklıkla travma sonrası, pulpa enfeksiyonu kök yüzeyi hasarını sürdürdüğünde görülür.

Başlangıç yeri

Enfeksiyonla tetiklenen dış kök yüzeyi

Gerekebilecek yaklaşım

Tedavi edilebilir enfekte olgularda hızlı endodontik dezenfeksiyon/kanal tedavisi.

Şu anlama gelmez

Tüm rezorpsiyon tiplerinin kanal tedavisi gerektirdiği anlamına gelmez.

IADT

Dış servikal rezorpsiyon

Tesadüfi saptanabilir veya pembe leke ile görülebilir. Yayılım ve restore edilebilirlik belirleyicidir.

Başlangıç yeri

Servikal/kök boynu bölgesi

Gerekebilecek yaklaşım

Dıştan onarım, RCT ile içten onarım, takip, intentional replantation veya tedavi edilemeyen olguda çekim.

Şu anlama gelmez

Her zaman umutsuz veya çekim öncelikli değildir.

ESE ECR

Replacement rezorpsiyon / ankiloz

Kök yapısı zamanla kemikle yer değiştirir. Büyüme durumu planı değiştirir.

Başlangıç yeri

Şiddetli travma sonrası periodontal ligament hasarı

Gerekebilecek yaklaşım

Kontrol, kompozit yükseltme, dekoronasyon, çekim/yerine koyma planı veya multidisipliner bakım.

Şu anlama gelmez

Bugün hemen çekim gerektiği anlamına gelmez.

IADT

Dış yüzey / ortodontik basınç rezorpsiyonu

Basınç ilişkili olabilir ve ortodontik takipte hafif ya da stabil kalabilir.

Başlangıç yeri

Basınç veya yüzey yanıtı

Gerekebilecek yaklaşım

Basınç kaynağını yönetmek, ortodontik kuvvetleri değiştirmek, takip veya gerektiğinde yüklemeye ara vermek.

Şu anlama gelmez

Otomatik olarak kanal tedavisi gerektirmez.

EARR kılavuzu

Geçici travma değişiklikleri

Bazı travma sonrası radyografik veya pulpa testi değişiklikleri zamanla onarılabilir ya da normale dönebilir.

Başlangıç yeri

Yaralanma sonrası iyileşme yanıtı

Gerekebilecek yaklaşım

Belirti, test ve karşılaştırmalı radyografilerle planlı takip.

Şu anlama gelmez

Belgelendirilmiş klinik takip varsa beklemek ihmal değildir.

IADT

CBCT: ne zaman yardımcıdır, ne zaman rutin değildir?

CBCT; normal röntgen ve muayene tedaviyi değiştirecek bir soruyu yanıtlayamıyorsa en yararlıdır: iç-dış yerleşim, perforasyon, servikal rezorpsiyonun yayılımı veya karmaşık travma planlaması gibi.

CBCT yardımcı olabilir

  • İç-dış yerleşim tedavi planını değiştirecekse.
  • Servikal defekt onarım kararı öncesi 3D haritalama gerektiriyorsa.
  • Perforasyon, çevresel yayılım veya restore edilebilirlik belirsizse.
  • Karmaşık travma planlamasında kök/kemik/periodontal ligament ayrıntısı gerekiyorsa.
  • Potansiyel tedavi edilebilir rezorptif defekt 2D görüntüyle anlaşılamıyorsa.

CBCT rutin değildir

  • Her şüpheli rezorpsiyon için.
  • Klinik bulgu olmadan tarama amacıyla.
  • Klinik muayene ve düşük doz röntgenin yerine geçmek için.
  • Aktivite, prognoz veya tedavi başarısını garanti etmek için.

Gerekçeliyse küçük/sınırlı alanlı görüntüleme tercih edilmeli ve çekim belirli bir klinik soruya bağlanmalıdır.

Takip mi tedavi mi: plan nasıl seçilir?

Plan; tip, aktivite, enfeksiyon, pulpa durumu, periodontal/restoratif bağlam, büyüme durumu ve hastanın önceliklerine göre seçilir.

Durum

Tesadüfi şüpheli bulgu

Takip şu durumda düşünülebilir

Stabil, belirtisiz, aktivite belirsiz, belgelendirilmiş kontrol planı.

Aktif tedavi şu durumda düşünülebilir

İlerleyen değişim, belirti, enfeksiyon bulgusu veya restore edilebilirlik riski.

Durum

İç kök rezorpsiyonu

Takip şu durumda düşünülebilir

Geçici travma ilişkili iyileşme paterni düşünülüyor ve hekim takip ediyorsa.

Aktif tedavi şu durumda düşünülebilir

İlerleyici IRR, pulpa enfeksiyonu, perforasyon veya restore edilebilir dişte yapısal risk.

Durum

Dış inflamatuvar rezorpsiyon

Takip şu durumda düşünülebilir

Aktif enfeksiyon ilişkili rezorpsiyonda nadiren ana plandır.

Aktif tedavi şu durumda düşünülebilir

Tedavi edilebilir dişte enfeksiyon ilişkili rezorpsiyon kanıtı varsa.

Durum

Dış servikal rezorpsiyon

Takip şu durumda düşünülebilir

Tanı sonrası stabil/erişilemez/düşük riskli veya onarım pratik değilse.

Aktif tedavi şu durumda düşünülebilir

Erişilebilir onarılabilir lezyon, belirti, ilerleme, pulpa/periodontal/restoratif risk varsa.

Durum

Ortodontik EARR

Takip şu durumda düşünülebilir

Ortodontik risk planıyla hafif/stabil bulgu varsa.

Aktif tedavi şu durumda düşünülebilir

Klinik olarak anlamlı kısalma kuvvetlere ara verme, değiştirme veya yüklemeden kaçınma gerektiriyorsa.

Durum

Ankiloz/replacement

Takip şu durumda düşünülebilir

Özellikle erişkinde fonksiyonel/stabil durum varsa.

Aktif tedavi şu durumda düşünülebilir

Büyüyen hastada infraoklüzyon veya estetik/fonksiyon/kemik planlaması sorunu varsa.

Travma ilişkili rezorpsiyon takibi

Travma takibi tedavinin parçasıdır. Avulsiyon, intrüzyon ve şiddetli luksasyon yaralanmaları daha yüksek rezorpsiyon riski taşır ve planlı yeniden değerlendirme gerektirir.

  • Yerinden çıkan daimi diş gerçek dental acildir.
  • Travmadan hemen sonra pulpa duyarlılık testleri güvenilmez olabilir ve tekrarlanmalıdır.
  • Apeksi açık immatür dişlerde nekroz/enfeksiyon kanıtı gelişmeden otomatik kanal tedavisi yapılmamalıdır.
  • Enfeksiyon ilişkili dış inflamatuvar rezorpsiyon tedavi edilebilir dişte hızlı endodontik tedavi gerektirir.
  • Replacement rezorpsiyon/ankiloz planı büyüme durumuna güçlü biçimde bağlıdır.

Travmadan sonra yalnızca belirtilere güvenmeyin. Kontrol aralıkları, testler ve karşılaştırmalı görüntüler güvenli bakımın parçasıdır.

Ortodontik rezorpsiyon riski

Ortodontik eksternal apikal kök rezorpsiyonu, korku dili kullanmadan tedavi öncesi ve sırasında konuşulması gereken bir risktir.

Hafif-orta EARR birçok ortodontik dişte radyografik olarak bildirilebilir.

Şiddetli apikal kısalma daha nadirdir ancak klinik açıdan önemlidir.

CBCT rutin ortodontik tarama aracı değildir; 2D radyografik takip risk, tedavi aşaması ve yönetim ihtiyacına göre kişiselleştirilmelidir.

Klinik olarak anlamlı EARR saptanırsa ortodontik hedefler, kuvvet düzeyi, ara verme veya retansiyon stratejisi yeniden değerlendirilebilir.

Diş hekiminize veya endodontistinize sorulacaklar

01Hangi rezorpsiyon tipi düşünülüyor?
02İç mi, dış mı?
03Aktif mi, stabil mi, onarılmış mı?
04Pulpa veya kanal dahil mi?
05Enfeksiyon, şişlik, sinüs yolu veya apikal periodontitis var mı?
06CBCT tedavi planını değiştirecek mi?
07Diş onarımdan sonra restore edilebilir mi?
08Takip aralıkları ve uyarı bulguları neler?
09Dişi koruyan seçenekler neler?
10Ne zaman çekim daha güvenli plan olur?

Kanıt ve sınırlılıklar

Rezorpsiyon önerilerinin çoğu kılavuzlar, pozisyon bildirileri, retrospektif çalışmalar, olgu serileri ve uzman görüşlerine dayanır. Tedavileri karşılaştıran randomize kanıt sınırlıdır; bu nedenle kişiye özel plan önemlidir.

  • Dış kök rezorpsiyonu tedavileri için randomize çalışma kanıtı sınırlıdır; Cochrane incelemesi uygun RCT bulamamıştır.
  • Bazı ECR ve IRR tedavi stratejisi kanıtları retrospektif veya bu pakette yalnızca özet düzeyindedir.
  • CBCT lokalizasyonu iyileştirebilir; ancak maliyet ve radyasyon ekler, bu yüzden gerekçe önemlidir.

Hasta soruları

01

Diş rezorpsiyonu nedir?

Kısa yanıt

Diş sert dokusunun klastik hücre aktivitesiyle kaybıdır.

  • 01Önemli olan tip, neden, aktivite ve restore edilebilirliği belirlemektir.
02

Kök rezorpsiyonu kök çürüğüyle aynı mı?

Kısa yanıt

Hayır.

  • 01Çürük ve rezorpsiyon farklı süreçlerdir ve farklı tanı yolları gerektirir.
03

Kök rezorpsiyonu her zaman kanal tedavisi gerektirir mi?

Kısa yanıt

Hayır.

  • 01Enfeksiyon veya aktif iç rezorpsiyon olduğunda kanal tedavisi gerekebilir; bazı tipler takip, onarım veya basınç/travma kaynağının yönetimiyle ele alınır.
04

Servikal rezorpsiyon her zaman çekim demek mi?

Kısa yanıt

Hayır.

  • 01ECR bazen takip edilebilir veya onarılabilir.
  • 02Lezyon tedavi edilemezse veya diş restore edilemezse çekim düşünülür.
05

Dişte pembe leke ne anlama gelir?

Kısa yanıt

Kontrol edilmelidir; ancak tek başına tanıyı veya tedaviyi belirlemez.

06

Tel tedavisi kök rezorpsiyonu yapar mı?

Kısa yanıt

Ortodontik hareket eksternal apikal kök rezorpsiyonu ile ilişkili olabilir; çoğu bulgu hafiftir, ancak klinik olarak anlamlı durumlarda ortodontik plan değiştirilebilir.

07

Rezorpsiyonda CBCT ne zaman gerekir?

Kısa yanıt

Muayene ve 2D görüntüler tedaviyi değiştirecek soruyu yanıtlayamıyorsa, örneğin iç-dış yerleşim veya ECR yayılımı belirsizse gerekçeli olabilir.

08

Rezorpsiyon tedavi edilmeden takip edilebilir mi?

Kısa yanıt

Bazen evet; ancak takip hekim tarafından planlanmış aralıklar ve karşılaştırmalı görüntülerle yapılmalıdır.

Kaynaklar

  1. Patel S et al. ESE position statement on root resorption - Int Endod J (2023);56(7):792-801. DOI 10.1111/iej.13916; PMID 36942472
  2. Patel S et al. Present status and future directions: Root resorption - Int Endod J (2022);55 Suppl 4:892-921. DOI 10.1111/iej.13715; PMID 35229320; PMCID PMC9790676
  3. Bourguignon C et al. IADT guidelines for traumatic dental injuries: 1. Fractures and luxations - Dent Traumatol (2020);36(4):314-330. DOI 10.1111/edt.12578; PMID 32475015
  4. Fouad AF et al. IADT guidelines for traumatic dental injuries: 2. Avulsion of permanent teeth - Dent Traumatol (2020);36(4):331-342. DOI 10.1111/edt.12573; PMID 32460393
  5. Patel S et al. ESE position statement: Use of cone beam computed tomography in Endodontics - Int Endod J (2019);52(12):1675-1678. DOI 10.1111/iej.13187; PMID 31301231
  6. Sousa Melo SL et al. AAE/AAOMR Joint Position Statement: Use of CBCT in Endodontics 2025 Update - OOOO (2026);141(1):126-135. DOI 10.1016/j.oooo.2025.09.013; PMID 41407481
  7. Duncan HF et al. Treatment of pulpal and apical disease: the ESE S3-level clinical practice guideline - Int Endod J (2023). DOI 10.1111/iej.13974; PMID 37772327
  8. Sondeijker CFW et al. Clinical practice guideline for orthodontically induced external apical root resorption - Eur J Orthod (2020);42(2):115-124. DOI 10.1093/ejo/cjz034; PMID 31087032; PMCID PMC7109605
  9. Ahangari Z et al. Interventions for the management of external root resorption - Cochrane Database Syst Rev (2015);CD008003. DOI 10.1002/14651858.CD008003.pub3; PMID 26599212; PMCID PMC7185846
  10. Souza BDM et al. Incidence of root resorption after replantation of avulsed teeth: meta-analysis - J Endod (2018);44(8):1216-1227. DOI 10.1016/j.joen.2018.03.002; PMID 29866405
  11. Soares AJ et al. Frequency of root resorption following trauma to permanent teeth - J Oral Sci (2015);57(2):73-78. DOI 10.2334/josnusd.57.73; PMID 26062854
  12. Patel K et al. Assessment and management of external cervical resorption with periapical radiographs and CBCT - J Endod (2016);42(10):1435-1440. DOI 10.1016/j.joen.2016.06.014; PMID 27507628
  13. Mavridou AM et al. A clinical approach strategy for external cervical resorption - Int Endod J (2022);55(4):347-373. DOI 10.1111/iej.13680; PMID 35034370
  14. ESE position statement: External Cervical Resorption - Int Endod J (2018);51(12):1323-1326. DOI 10.1111/iej.13008; PMID 30171768
  15. Patel S et al. Internal root resorption: a review - J Endod (2010);36(7):1107-1121. DOI 10.1016/j.joen.2010.03.014; PMID 20630282
  16. Yi J et al. CBCT versus periapical radiograph for diagnosing external root resorption: systematic review and meta-analysis - Angle Orthod (2017);87(2):328-337. DOI 10.2319/061916-481.1; PMID 27813424; PMCID PMC8384368

Güvenlik Uyarısı

Bu rehber eğitim amaçlıdır; çevrim içi diş veya kök rezorpsiyonu tanısı koymaz. Daimi dişin yerinden çıkması/şiddetli travma, yayılan veya kötüleşen şişlik, ateş, halsizlik, trismus, irin veya sinüs yolu, hızla değişen belirtiler ya da bağışıklık riski olan hastada enfeksiyon şüphesi varsa acil diş hekimliği, endodonti, ağız cerrahisi veya acil servis değerlendirmesi gerekir.

Acil uyarı bulgularını kontrol et