Pulpal ve Periapikal Ağrı
Pulpal ve periapikal ağrının lokalizasyon, ısırmaya yanıt ve pulpa testi bulguları açısından farkları; AAE/ESE terminolojisi ve orofasiyal ağrı sınıflandırmasına dayanır.
Pulpal ağrıyı periapikal ağrıdan ayırmak, endodontik tanının ilk adımlarından biridir; çünkü ikisi farklı davranma eğilimindedir ve farklı sonraki adımlara işaret eder. Pulpal ağrı sıklıkla dişin içindeki sinirden kaynaklanır ve lokalize edilmesi zor olabilirken, periapikal ağrı kök ucu çevresindeki dokulardan kaynaklanır ve özellikle ısırmada genellikle daha kolay belirlenir. Aşağıdaki karşılaştırma hekimlerin tipik olarak değerlendirdiği özellikleri özetler; tanı yine tek bir bulgudan çok birleşik öykü, pulpa testleri ve radyografilere bağlıdır.
Yan yana
01KaynakDişin içindeki dental pulpadan kaynaklanır.
Pulpal ağrı
Dişin içindeki dental pulpadan kaynaklanır.
Periapikal ağrı
Kök apeksi çevresindeki periradiküler dokulardan kaynaklanır.
02LokalizasyonSıklıkla iyi lokalize olmaz ve yakındaki dişlere veya bölgelere yansıyabilir.
Pulpal ağrı
Sıklıkla iyi lokalize olmaz ve yakındaki dişlere veya bölgelere yansıyabilir.
Periapikal ağrı
Genellikle daha iyi lokalize olur; hasta çoğunlukla dişi gösterebilir.
03Tipik tetikleyicilerSıklıkla termal veya tatlı uyaranlarla tetiklenir; ileri vakalarda spontan olabilir.
Pulpal ağrı
Sıklıkla termal veya tatlı uyaranlarla tetiklenir; ileri vakalarda spontan olabilir.
Periapikal ağrı
Sıklıkla ısırma, çiğneme veya dişe baskı ile tetiklenir.
04Pulpa testi / perküsyonPulpa duyarlılık testleri sıklıkla anormaldir; yalnızca pulpal nedenle perküsyon belirgin olmayabilir.
Pulpal ağrı
Pulpa duyarlılık testleri sıklıkla anormaldir; yalnızca pulpal nedenle perküsyon belirgin olmayabilir.
Periapikal ağrı
Perküsyon hassasiyeti yaygındır; pulpa testi bulguları pulpanın hâlâ vital olup olmamasına bağlıdır.
05Radyografik bulgularYalnızca pulpal süreçten genellikle periapikal radyolusensi görülmez.
Pulpal ağrı
Yalnızca pulpal süreçten genellikle periapikal radyolusensi görülmez.
Periapikal ağrı
İnflamasyon apekse ulaştıkça periapikal radyolusensi veya genişlemiş PDL aralığı görülebilir.
Sık sorulanlar
01Pulpal ağrı neden periapikal ağrıdan daha zor lokalize edilir?
Pulpal ağrı neden periapikal ağrıdan daha zor lokalize edilir?
Yanıt
Pulpanın propriyoseptif geri bildirimi sınırlıdır; bu nedenle dişin içinden gelen ağrı sıklıkla yaygındır ve diğer dişlere yansıyabilir.
- 01İnflamasyon propriyoseptif sinir uçları bulunan periradiküler dokulara ulaştığında ağrı genellikle daha kolay belirlenir.
02Bir dişte hem pulpal hem periapikal ağrı olabilir mi?
Bir dişte hem pulpal hem periapikal ağrı olabilir mi?
Yanıt
Evet.
- 01Pulpal inflamasyon ilerledikçe periapikal dokulara yayılabilir; bu nedenle bir dişte her ikisinin özellikleri görülebilir.
- 02Zaman içindeki patern ve test bulguları birlikte, tek bir semptomdan çok evreyi netleştirmeye yardımcı olur.
03Isırmada ağrı her zaman periapikal bir sorun anlamına mı gelir?
Isırmada ağrı her zaman periapikal bir sorun anlamına mı gelir?
Yanıt
Her zaman değil.
- 01Isırmada ağrı çatlak diş, yüksek restorasyon veya periodontal nedenlerden de kaynaklanabilir.
- 02Periapikal tutuluma yönelik yararlı bir ipucudur ancak tek başına değil diğer bulgularla birlikte yorumlanır.
Kaynaklar
- Levin LG, Law AS, Holland GR, Abbott PV, Roda RS. "Identify and define all diagnostic terms for pulpal health and disease states." — J Endod (2009);35(12):1645-1657. PMID 19932339
- International Classification of Orofacial Pain, 1st edition (ICOP) — Cephalalgia (2020);40:129-221. DOI 10.1177/0333102419893823
- Duncan HF et al. Treatment of pulpal and apical disease: The European Society of Endodontology (ESE) S3-level clinical practice guideline — Int Endod J (2023);56 Suppl 3:238-295. DOI 10.1111/iej.13974
İlgili
Diğer Kavramlar
İçerik kontrolü
Uzm. Dt. Levent Yüksel
DDS · Endodonti Uzmanı
Bağımsız olarak hazırlanmış ve klinik açıdan gözden geçirilmiştir.